Regionale hubs vormen basis nucleaire hbo-kennisinfrastructuur

De hogescholen zien het als hun maatschappelijke opdracht om bij te dragen aan de grote uitdagingen van deze tijd, waaronder de energietransitie. Voor de opbouw van een toekomstbestendige nucleaire kennisinfrastructuur heeft Regieorgaan SIA samen met 6 betrokken hogescholen de capaciteiten en behoeftes voor nucleair onderwijs en onderzoek in kaart gebracht in een gezamenlijk advies. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) heeft op basis van dat advies enkele regio’s geselecteerd voor het opzetten van fysieke hbo-kennishubs voor kernenergie.

Aanvullend wordt verkend hoe een landelijke learning community kernenergie kan worden ingericht als verbindende schakel tussen de hubs en de bredere hbo-sector. Daarmee krijgt het programma Nucleaire Hbo-KennisInfrastructuur (NHKI) een krachtig vervolg en wordt de basis gelegd voor de 2e fase, gericht op de oprichting en operationele realisatie van de hubs vanaf begin 2027.

In september 2025 startten namens 6 hogescholen verkenners met regionale verkenningen naar de haalbaarheid van een hbo-kennishub in hun regio. Deze verkenningen brachten in open dialoog de marktontwikkelingen, het draagvlak en de regionale kansen voor onderzoek, onderwijs en beroepspraktijk in kaart. Op basis van de uitkomsten heeft de bestuurlijke adviesgroep van de 6 hogescholen begin mei 2026 unaniem een advies vastgesteld richting het ministerie van EZK. Het ministerie heeft dit advies overgenomen.

De hogescholen hebben in dit traject eensgezind opgetrokken. Omdat de verkenningen 6 regio’s omvatte en er ruimte was voor maar enkele hubs, kozen de hogescholen voor een gezamenlijke aanpak waarin elke hogeschool vanuit de eigen regionale sterkte bijdraagt aan het geheel. Dit leidde tot een advies dat door het ministerie is omarmd.

Jo-Annes de Bat, Staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei: "Kernenergie gaat een belangrijke rol spelen in de Nederlandse energievoorziening en nucleaire innovaties volgen elkaar in hoog tempo op. Het opleiden van de professionals van de toekomst en het samenbrengen van onderwijs en onderzoek is daarom cruciaal. Hogescholen kunnen daar als schakel tussen het onderwijs en bedrijfsleven een belangrijke rol in spelen."

De hubs hebben samen een brede landelijke dekking, waarbij elke regio een eigen thematisch profiel inbrengt:

Hub Zeeland & West-Brabant

Hogescholen: HZ University of Applied Sciences en Avans

Focus: nucleaire veiligheid, grootschalige regionale net-inpassing en de koppeling met hogetemperatuur waterstofproductie.

Hub Oost-Nederland/Twente

Hogeschool: Saxion

Focus: digital twin-toepassingen voor SMR-inpassing in het energiesysteem, koppeling met hogetemperatuur waterstofproductie, industrie en materialen.

Een 3e hub is nog in ontwikkeling en wordt op een later moment nader ingericht.

Door de betrokken hogescholen wordt de onderwijsontwikkeling op het thema gecoördineerd. Daarnaast ondersteunt Regieorgaan SIA het programma met verschillende soorten financiering, bijvoorbeeld een lectoraatregeling, onderzoeksfinanciering en een op te richten lectorenplatform. Zo worden zowel onderwijs als onderzoek als 2 samenhangende lijnen uitgewerkt.

Tijdens de verkenningen werd duidelijk dat een uitsluitend regionale invulling onvoldoende recht doet aan de landelijke kennisontwikkeling rondom kernenergie. Hogeschool Rotterdam en Hanze hebben daarom - in plaats van een fysieke hub - een alternatief voorstel ingediend dat het doel heeft om als regionale kennishouders verbonden te blijven aan het NHKI-programma via een landelijke learning community.

Alle betrokken hogescholen zien deze learning community als een complementaire aanvulling op de fysieke hubs. Een community is niet van 1 of 2 hogescholen, maar open voor alle hogescholen die zich (nu of in de toekomst) bezighouden met nucleaire kennis en educatie. Door regionale inbedding te combineren met landelijke kennisdeling moe de learning community fungeren als verbindende factor tussen de hubs en de bredere hbo-sector, met een focus op ontwikkeling rondom Small Modular Reactors (SMR’s) en regionale toepassingen.

EZK heeft aangegeven bereid te zijn samen met de hogescholen, Regieorgaan SIA en Nuclear Academy de mogelijkheden voor de inrichting van de learning community te verkennen. Hogeschool Rotterdam en Hanze werken de komende periode, in afstemming met Regieorgaan SIA en EZK, een concreet voorstel uit.

Met de bevestiging van EZK start een volgende fase. In deze 2e fase kunnen de hogescholen samen met regionale partners concrete plannen uitwerken om te komen tot volledig ingerichte hubs als volwaardige start van het Nucleaire Hbo-KennisInfrastructuur-programma begin 2027. Regieorgaan SIA blijft de samenwerking in deze fase coördineren.

Jorick Vos, landelijk coördinator NHKI: "Met dit besluit krijgt het programma een echt landelijk karakter. Meerdere fysieke hubs met elk een eigen profiel, aangevuld met het verkennen van een learning community die de hogescholen onderling verbindt. We bouwen door aan een open en betrouwbare hbo-kennisinfrastructuur die mensen, kennis en praktijk samenbrengt - en daarmee bijdraagt aan de energietransitie."

Het programma Nucleaire Hbo-KennisInfrastructuur is opgezet door het ministerie van EZK en Regieorgaan SIA als onderdeel van het Meerjarig Missiegedreven Innovatieprogramma Kernenergie (MMIP Kernenergie). Het MMIP Kernenergie heeft als doel de nucleaire kennisinfrastructuur te waarborgen, versterken en toekomstbestendig te maken door investeringen in onderwijs, onderzoek en innovatie. De hbo-bijdrage daaraan komt voort uit het innoverende vermogen van praktijkgericht onderzoek, de kennisketenbrede samenwerking en de directe verbinding met de praktijk.