15 nieuwe onderzoeksprojecten versterken verantwoorde inzet van immersive experiences

Immersive experiences zijn ervaringen waarin digitale en fysieke elementen samenkomen tot rijke, zintuiglijke belevingen. CIIIC Start biedt financiering voor praktijkgericht, verkennend onderzoek naar effectieve en verantwoorde IX. Een relevante vraag voor de IX-sector die schaalbare kennis en gevalideerde methoden nodig heeft om verder te ontwikkelen. En voor andere sectoren om inzicht te krijgen in de meerwaarde van IX en zo de ontwikkeling, de toepassing en het gebruik ervan een stevige boost te geven.

De 15 gehonoreerde CIIIC Start-projecten leveren concrete kennis op die direct bruikbaar is voor verschillende doeleinden.

• Voor IX-makers bieden de projecten gevalideerde inzichten in wat wel en niet werkt in verschillende toepassingsdomeinen. Dit vermindert ontwikkelrisico’s en helpt bij het opschalen van bewezen concepten.
• Voor professionals en IX-toepassers in onder andere zorg, onderwijs en cultuur maken de onderzoeken zichtbaar onder welke voorwaarden IX daadwerkelijk bijdraagt aan leren, werken en ervaren.
• Voor het onderwijs en onderzoek versterken de projecten de aansluiting tussen praktijk en kennisontwikkeling en leveren ze actuele onderzoeksresultaten op voor onderwijs.

Sterke rol voor mkb

Voor de gehonoreerde projecten is gezamenlijk € 719.415 toegekend. De projecten zijn ingediend door 7 lectoren, 6 universitaire onderzoekers en 2 onderzoekers van UMC’s. Elk consortium telt minimaal 2 mkb-bedrijven als medeaanvrager. Medeaanvragers kunnen een deel van de subsidie ontvangen.

Een belangrijk speerpunt van het CIIIC-stimuleringsprogramma zijn publieke waarden. Hoe zorgen we ervoor dat IX-toepassingen verantwoord worden ontwikkeld, toegepast en gebruikt? Dit thema loopt als een rode draad door alle gehonoreerde projecten. Het project van Hogeschool Inholland (met o.a. het Nationaal Archief en de Koninklijke Bibliotheek) richt zich zelfs volledig op publieke waarden. Daarbij staat de vraag centraal hoe scenarioschrijvers op verantwoorde wijze cinematografische VR-verhalen kunnen ontwikkelen over koloniale geschiedenissen en hun doorwerking in de huidige samenleving?

Daarnaast is er veel aandacht voor de werkzame elementen van IX. Saxion onderzoekt samen met 2 mkb-bedrijven en 2 stichtingen hoe menselijke interactie, empathie en ethiek behouden blijven als traditionele rollenspelsituaties worden gecombineerd met digitale elementen. Een praktijkvraag die onderwijsprofessionals, makers van life action rol play (LARP) en IX-ontwerpers gezamenlijk met studenten beantwoorden.

Andere projecten onderzoeken wanneer IX-interventies effectief zijn in domeinen als gezondheidszorg, welzijn, veiligheid en sociale cohesie en onder welke omstandigheden gebruikers bereid zijn IX toe te passen.

Een schaalbare en dus betaalbare IX-onboarding en social IX, als onderdelen van een optimale gebruikerservaring, blijven belangrijke uitdagingen voor de IX-gemeenschap. Hoe kunnen musea bezoekers effectiever onboarden zodat meer bezoekers een IX kunnen ervaren, die tegelijkertijd functioneel is? En hoe kunnen ze daarbij een gedeelde VR-ervaring creëren? Dat gaat de Hogeschool van Amsterdam onderzoeken in samenwerking met een museum en een IX-ontwikkelaar.

In de opleiding geneeskunde wordt ook veel verwacht van IX-toepassingen, zeker gezien de personeelstekorten in de zorg. Studenten moeten met IX een passende en effectieve leerervaring doorlopen. De Universiteit Maastricht onderzoekt daarom samen met 2 huisartsenpraktijken hoe studenten door middel van IX echte patiëntconsultaties digitaal en live kunnen meemaken.

Het CIIIC-stimuleringsprogramma richt zich verder op het in kaart brengen van gewenste en ongewenste effecten van IX. In de glastuinbouw moeten operators optimale groeiomstandigheden voor gewassen bewaken. Wageningen University & Research (WUR) richt zich samen met 2 mkb-bedrijven op de vraag: welke gewenste en ongewenste effecten heeft een specifieke 3D-techniek (Gaussian Splatting) op het werkproces, de waarneming en de besluitvorming van operators, in tegenstelling tot de huidige techniek? Bovendien zijn de inzichten uit dit onderzoek mogelijk relevant voor andere sectoren.

Hoe worden IX-effecten gemeten? En spreken verschillende sectoren wel over hetzelfde wanneer zij IX-concepten en meetmethoden gebruiken? Deze vragen veranderen mee met de ontwikkelingen in het IX-veld. Voor Zuyd Hogeschool is dat aanleiding om, samen met andere onderzoeksgroepen en IX-makers uit de creatieve industrie de perceptie van de bestaande concepten en methoden opnieuw kritisch te onderzoeken.

De snelle ontwikkelingen binnen IX bieden kansen voor sectoren waarin IX kan bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke uitdagingen. Dit zijn bijvoorbeeld creatieve industrie, ICT en de kunsten, omdat IX een kernvakgebied vormt binnen deze sectoren.

Een voorbeeld is het project The Locus of Fear, waarin UMC Amsterdam samenwerkt met de Universiteit Twente en 2 IX-makers uit de culturele en creatieve industrie. In dit praktijkgericht kunstonderzoek onderzoeken zij hoe IX kan helpen om angstervaringen beter te begrijpen en te meten.

Met het CIIIC-programma zet Regieorgaan SIA in samenwerking met CIIIC in op sectoren waar immersive technologie kan bijdragen aan het oplossen van urgente maatschappelijke vraagstukken, zoals personeelstekorten in de zorg en onderwijs of de toegankelijkheid van cultuur. De regeling CIIIC Start speelt hierin een strategische rol door verkennend onderzoek mogelijk te maken dat inzicht geeft op wanneer IX werken en onder welke voorwaarden.

Het programma heeft ook als doel het economisch verdienvermogen van Nederland te versterken. De Call for proposals van CIIIC Start benadrukte daarom het belang van nauwe samenwerking tussen onderzoekers, toepassers en makers, zodat de kennis die wordt ontwikkeld direct toegepast kan worden in de praktijk en kansen verzilverd worden.

De combinatie van maatschappelijke focus, praktijkgericht onderzoek en vroege betrokkenheid van het mkb vormt de basis voor opschaling binnen vervolgregelingen van het CIIIC-programma.

De volgende ronde van CIIIC Start openen we naar verwachting in het 4e kwartaal van 2026.

Regieorgaan SIA ontwikkelt en voert meerdere financieringsregelingen uit voor het NGF CIIIC-programma, met een focus op praktijkgericht onderzoek door hogescholen:

• CIIIC Kern: vraaggestuurd praktijkgericht onderzoek met het mkb en/of de publieke sector (2 rondes)
• CIIIC PRO: 4-jarig onderzoek naar effecten van IX (1 ronde)
• Learning Communities: vierjarige projecten gericht op het ontwikkelen en verduurzamen van IX‑learning communities (1 ronde)

Lees meer over onze regelingen in het CIIIC-programma.

Een overzicht van alle gehonoreerde projecten vind je hieronder:

• Ethiek verbeelden: bruggen slaan tussen analoge en digitale immersieve ervaringen – Penvoerder: Saxion
• The Good, the Bad, and the Ugly: Exploring the Potential of VR for Decolonial Storytelling – Penvoerder: Hogeschool Inholland
• The Locus Of Fear 7 (TLOF_7) – Penvoerder: Amsterdam UMC
• Gedeelde inzichten in interactionele en impactvolle XR – Penvoerder: Hogeschool Utrecht
• Staging collective VR experiences – Penvoerder: Hogeschool van Amsterdam
• Enhancing Authentic Learning in Primary Care: Real-Time Immersive Experiences in Family Medicine Clerkships – Penvoerder: Maastricht University
• Towards a Common Language for Immersive Experiences: a Cross-Sector Exploration of Concepts and Measurement – Penvoerder: Zuyd Hogeschool
• EGG: Hoe een immersieve kunst beleving over transitie doorwerkt in het dagelijks leven van mensen en groepen in een wijk – Penvoerder: HZ University of Applied Sciences
• GausScape: Evaluating 3D Gaussian Splatting for Spatial Understanding in Greenhouse Environments – Wageningen University & Research
• Experience the future, embrace the change: The potential of IX to create and leverage teachable moments and improve lifestyle behaviors in osteoarthritis patients – Penvoerder: Tilburg University
• ImmersiveValidMovement: Validatie van consumenten-XR voor verantwoorde fysiotherapie oefeningen – Penvoerder: UMC Groningen
• Responsible Immersive Support for Firefighter Retreat under Unreliable Spatial and Communication Information – Penvoerder: University of Twente
• May I ask you a question? A large-scale experiment examining the effectiveness of a multimodal, conversational digital dietitian on nutritional knowledge in virtual reality – Penvoerder: Wageningen University & Research
• Van ethische dilemma’s naar toekomstdenken: immersieve technologie als katalysator voor inclusieve besluitvorming – Penvoerder: Fontys Hogeschool
• To what degree do interactive agents enhance the willingness-to-adopt IX? – Penvoerder: Vrije Universiteit Amsterdam (VU)