16 nieuwe professional doctorate-kandidaten van start

Binnen hun traject doen de PD-kandidaten praktijkgericht onderzoek naar complexe maatschappelijke vraagstukken. De interventies uit het onderzoek toetsen zij in en met de praktijk. Deze nieuwe kandidaten brengen het totaal aantal dat is gestart binnen de Pilot Professional Doctorate op 104.

Hieronder de 16 toegewezen aanvragen:

Marian te Lindert, HAN University of Applied Sciences

Starten om nooit meer te stoppen: naar een gezamenlijk gedragen, duurzame en toekomstbestendige inductiefase voor elke beginnende leraar (domein Leren en Professionaliseren)

Het PD‑traject van Marian te Lindert ontwikkelt duurzame en effectieve inductiebegeleiding voor startende leraren binnen stichting Quadraam en onderwijsregio Arnhem, om lerarentekort en uitval van starters terug te dringen. Via 5 samenhangende lijnen - organisatie, kennisontwikkeling, praktijkimplementatie, verbinding en productontwikkeling - worden probleemanalyses, Change‑Lab‑methodiek en schoolgerichte interventies ingezet. Het onderzoek leidt tot gezamenlijk eigenaarschap, praktische handvatten en toepasbare kennis voor duurzame verandering, bruikbaar binnen Quadraam én andere regio’s.

Tom Morssink, Saxion

Menswaardig werk voor kwetsbare vakmensen. Vakmanschap in tijden van snelheid (domein Leren en Professionaliseren)

Het PD‑traject van Tom Morssink vergroot de kwaliteit van het werk van praktisch opgeleide vakmensen door praktijkgerichte Leven Lang Ontwikkelen‑interventies te ontwerpen, uit te voeren en te evalueren binnen het dagelijks werk. Deze interventies verbeteren de dialoog tussen leidinggevenden en vakmensen, stimuleren werkgerelateerde ontwikkeling en maken ‘leven lang ontwikkelen’ concreet voor een doelgroep waar weinig handelingskennis over bestaat. In 3 organisaties wordt praktijkgericht geïntervenieerd en nieuwe kennis ontwikkeld, die wordt gebundeld in een overdraagbare toolbox voor bredere toepassing door andere werkgevers.

Rutger Visch, Saxion

Circulaire verantwoordelijkheid als basis voor beheers- en levenscyclusmodellen (Energie & Duurzaamheid)

De circulaire economie minimaliseert grondstoffengebruik en emissies door kringlopen te sluiten, vertragen en verkleinen. Circulaire businessmodellen zijn hiervoor cruciaal. GMM Luchttechniek past deze al toe, maar mist inzicht in materiaalstromen na oplevering. In zijn PD‑traject onderzoekt Rutger Visch hoe verantwoordelijkheidsmodellen, die de volledige levenscyclus omvatten, ontwikkeld en geïmplementeerd kunnen worden. Via literatuurstudie, casestudies en participatief actieonderzoek worden modellen bij GMM toegepast. Met design science ontstaat een algemene implementatiemethodiek met tooling voor bedrijven, onderwijs en onderzoek.

Bart van Gennip, Fontys

Eerlijke, betrouwbare en toekomstbestendige datadeling ten behoeve van Smart Sustainable Cities and Communities (domein Techniek & Digitalisering)

De implementatie van Smart Cities wordt belemmerd door gefragmenteerde data, uiteenlopende systemen en gebrek aan standaardisering en governance. De Europese Data Strategie wil dit oplossen via een “single market for data”, waarin data spaces een sleutelrol spelen. Het Data Spaces for Smart & Sustainable Cities & Communities (DS4SSCC)‑initiatief biedt hiervoor een interoperabel raamwerk. Ondanks goede concepten blijft praktische toepassing beperkt. Dit onderzoek van Bart van Gennip ontwikkelt een schaalbare, werkbare aanpak om deze knelpunten te overwinnen en zo een onderscheidend Europees model voor data-gedreven, duurzame stedelijke ontwikkeling te realiseren.

Leon Schrijvers, Fontys

Een methodologie om IT-processen te optimaliseren met betrouwbare LLM-oplossingen (domein Techniek & Digitalisering)

Dit PD‑traject van Leon Schrijvers richt zich op het betrouwbaar, effectief en verantwoord integreren van Large Language Models in IT‑processen. Ondanks hun potentieel voor taken zoals code‑reviews, tickettriage en rapportage belemmeren gebrek aan vertrouwen, kwaliteitsborging en procesafstemming een brede inzet. In het traject ontwikkelt Leon een methodiek met taakgerichte kwaliteitscriteria, een technisch evaluatiekader, aandacht voor organisatorische impact en juridische en ethische eisen zoals de AI Act. In samenwerking met Sioux Technologies en Alliander ontstaat een overdraagbaar kader voor verantwoorde LLM‑adoptie in complexe IT‑omgevingen.

Lenneke Sprik, NHL Stenden Hogeschool

Towards Safe and Sustainable Shipping: Legal and Ethical Guidelines for AI and Data Use in the Maritime Sector (domein Maritiem)

De maritieme sector gebruikt steeds vaker AI voor efficiëntere, veiligere en duurzamere operaties, maar dit roept juridische en ethische vragen op rond data‑eigendom, governance en duurzaamheid. Het ontbreken van duidelijke randvoorwaarden belemmert innovatie. In het PD‑traject van Lenneke Sprik ontwikkelt zij juridisch en ethisch verantwoorde richtlijnen en praktische tools voor verantwoord AI‑gebruik en datadeling zonder commerciële belangen te schaden. Door juridische kaders, ethische waarden en normatieve uitgangspunten te combineren ontstaat een toepasbaar raamwerk voor veilige, transparante en duurzame AI‑adoptie in de maritieme sector.

Joran Arends, Hanze

Naar geïntegreerde compliance: Interventieontwikkeling voor effectieve naleving binnen data-gedreven organisaties. Een action research-traject binnen KPN (Techniek & Digitalisering)

In dit PD‑traject ontwikkelt Joran Arends geïntegreerde, datagedreven oplossingen om compliance in complexe organisaties efficiënter en schaalbaarder te maken. Overlappende normen zoals ISO 27001, SOX, ISO 22301 en SAM veroorzaken dubbele controles en compliance fatigue. Het onderzoek richt zich op harmonisatie van frameworks en toepassing van data‑science voor betere naleving en realtime inzicht. Via Action Research worden interventies bij KPN ontworpen, getest en opgeschaald, met RDI en Nij Smellinghe als kennispartners. Het traject levert geautomatiseerde controles, geïntegreerde rapportages en bruikbare wetenschappelijke inzichten op.

Jess Henderson, Avans

Crash and Burn: Towards another kind of creative industry (domein Kunst + Creatief)

De mentale gezondheidscrisis onder creatieve werkers, die kampen met stress, onzeker werk, financiële instabiliteit en de impact van generatieve AI is het onderwerp van het PD-traject van Jess Henderson. Het verkent oorzaken en de rol van collectieve zorg en solidariteit in het ontwikkelen van alternatieve toekomstbeelden. Via artistieke onderzoeksmethoden -ethnografie, auto‑ethnografie, interviews en participatieve workshops met zines [minitijdschriften, red.], textiel en collages - wordt gedeelde kennis opgebouwd. Over 4 jaar worden ervaringen, kunst‑therapietechnieken en speculatieve praktijken onderzocht om veerkracht en een ondersteunende creatieve sector te bevorderen.

Sietske Klooster, Inholland Hogeschool

Embodied Systemisch Co-Design (domein Kunst + Creatief)

In dit PD‑traject onderzoekt, test en vertaalt Sietske Klooster de ervaringen uit de MelkSalon naar nieuwe transitiecontexten. Samen met het Expertisenetwerk Systemisch Co‑Design bouwt de kandidaat aan een groeiende ‘body of experiences’ rond Embodied Systemisch Co‑Design. Het Metabolisme‑model wordt toegepast en doorontwikkeld in diverse praktijkcases. De metabolische aanpak ziet verandering als complex en cyclisch, gebaseerd op intrinsieke motivatie, het ‘body archive’, een improviserende werkwijze en een rondreizende interventie. Het onderzoek genereert nieuwe inzichten en voedt de Dynamische Leeragenda van het ESC.

Daniëlle Leentjes, Inholland

The Ethical Companion – Emerging Conversations on Conscience and Trust (domein Kunst + Creatief)

Opkomende technologieën veranderen creatieve, educatieve en professionele praktijken, maar hun ondoorzichtigheid roept ethische zorgen op. In dit PD‑traject ontwikkelt Daniëlle Leentjes The Ethical Companion, een interactieve, multimodale installatie die abstracte ethische dilemma’s zoals bias, privacy en auteurschap ervaarbaar maakt. Via Research‑through‑Design werken studenten interdisciplinair mee binnen een living lab van Hogeschool Inholland. Het project levert een publiek kunstwerk, een educatief raamwerk voor ervaringsgerichte ethiek en ontwerpprincipes voor ethisch bewuste HCI, met partners als Nxt Museum en CHI Nederland.

Asa Scholma, Hanze

KIEMlab. Een praktijkgericht onderzoek naar en via een kunst- & zorglab (domein Kunst + Creatief)

Het onderzoek van Asa Scholma ontwikkelt een kunst- & zorglab binnen Dignis om top‑down organisatieverandering te verbinden met bottom‑up verandering vanuit de dagelijkse zorgpraktijk. Artistieke werkwijzen uit eerdere trainingen - zoals verbeelden, vertragen en ontwerpen - vormen de basis voor een experimentele ruimte waar reflectie en nieuwe handelingsmogelijkheden ontstaan. Vanuit een tussenpositie brengt de onderzoeker zorgprofessionals, beleidsmakers, bewoners en familieleden samen om praktijkervaringen, spanningen en waarden te onderzoeken en zo betekenisvolle, systemische verandering in de ouderenzorg te bevorderen.

Thijs Kurstjens, Hogeschool Utrecht

De toekomstbestendige corporatie (domein Energie & Duurzaamheid)

De verduurzaming van corporatiewoningen verloopt te langzaam, ontbreekt vaak integrale aanpak en krijgt binnen organisaties onvoldoende sturing. Thijs Kurstjens ontwikkelt in zijn traject interventies en een veranderaanpak om corporaties beter in staat te stellen hun bestaande woningvoorraad toekomstbestendig te maken: CO₂‑arm, materiaalzuinig, natuurinclusief en klimaatadaptief. Centrale vragen zijn hoe een toekomstbestendige corporatie georganiseerd is, welke organisatie-interventies nodig zijn om deze toestand te bereiken, en welke meetbare indicatoren kunnen helpen de energietransitie grootschalig en effectief uit te voeren.

Sita van der Meulen, Hogeschool Utrecht

Regenerative renovation: systemic insight into the health benefits of biobased construction materials (domein Energie & Duurzaamheid)

De renovatie van de woningvoorraad moet CO₂‑uitstoot beperken, maar het benodigde materiaalgebruik veroorzaakt zelf weer uitstoot. Biobased materialen bieden kansen door CO₂‑opslag en gezondheidsvoordelen, maar stagnatie ontstaat door gebrek aan kennis, instrumenten en marktrust. Het onderzoek van Sita van der Meulen ontwikkelt een raamwerk voor een ‘lifecycle health assessment’ dat de ecologische en menselijke gezondheidswaarde van materialen over hun hele levenscyclus inzichtelijk maakt. Hiermee kunnen corporaties gerichte eisen stellen en architecten gefundeerde ontwerpoplossingen kiezen voor duurzame renovaties met hout, myceliumcomposiet en lisdodde.

Liedewij Vogelzang, Saxion

Toekomstbestendig wonen & zorgen (domein Gezondheid & Welzijn)

Het PD‑traject van Liedewij Vogelzang richt zich op het ondersteunen van ouderen zodat deze langer zelfstandig en met goede kwaliteit van leven thuis kunnen wonen. De aanpak is het versterken van de interactie tussen mens en technologie. Het onderzoek richt zich op 3 doelgroepen: ouderen, die vroegtijdig technologie moeten kunnen ontdekken en kiezen; hun sociale netwerk, dat door passende technologie wordt ontlast in mantelzorgtaken; en zorg- en welzijnsprofessionals, die technologie leren signaleren en inzetten om formele zorg te verminderen of uit te stellen zonder kwaliteitsverlies.

Fenna Feenstra, Hanze

Development and implementation of AI-based methods for the analysis of personal health data (domein Techniek & Digitalisering)

De groei van persoonlijke dataverzameling en krachtige AI‑algoritmes biedt nieuwe mogelijkheden voor gepersonaliseerde zorg, vooral in Point‑of‑Care‑situaties waar snelle besluitvorming cruciaal is. In de praktijk presteren generieke algoritmes echter slecht bij contextafhankelijke data en blijven gebruiksvriendelijke POC‑toepassingen achter. Fenna Feenstra ontwikkelt in haar PD geavanceerde, contextspecifieke AI‑algoritmes voor POC‑omgevingen om gepersonaliseerd gezondheidsmanagement te ondersteunen en de toepasbaarheid van AI in de praktijk te vergroten.

Daan de Kruijf, Aeres

Netwerkkracht in transities: Werken, leren en ontwikkelen tussen praktijken (domein Onderwijs: Leren en Professionaliseren)

In grote maatschappelijke transities, zoals de verduurzaming, leren professionals continu en ontwikkelen zij nieuwe werkwijzen. Toch blijven inzichten versnipperd doordat initiatieven onvoldoende met elkaar verbonden zijn. Vanuit de coöperatie Leren voor Morgen onderzoekt Daan de Kruijf hoe leerpraktijken binnen duurzaam onderwijs elkaar beter kunnen versterken. Het PD‑traject richt zich op het bouwen van krachtigere, samenwerkende netwerken die gezamenlijk leren, experimenteren en vernieuwen, zodat zij effectiever kunnen bijdragen aan een duurzame maatschappelijke transitie.

De pilot voor een doctoraatstraject in het hbo is gestart in 2023. De hogescholen introduceren hiermee een nieuw leertraject waarmee zij de grenzen in de beroepspraktijk willen verleggen. De pilot is opgestart door de Vereniging Hogescholen in samenwerking met het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Regieorgaan SIA.